Kwas askorbinowy – Wiki

Kwas askorbinowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Witamina C)
Skocz do: nawigacji, szukaj
Kwas askorbinowy
Kwas askorbinowy.svg L-ascorbic-acid-3D-balls.png
Ogólne informacje
Nomenklatura systematyczna (IUPAC):
(R)-3,4-dihydroksy-5-((S)-1,2-dihydroksyetylo)furan-2(5H)-on
Inne nazwy witamina C; kwas askorbowy; 2,3-didehydro-L-treo-heksono-1,4-lakton; 3-keto-L-gulofuranolakton
Wzór sumaryczny C6H8O6
SMILES C(C(C1C(=O)C(=C(O1)O)O)O)O
Masa molowa 176,13 g/mol
Wygląd białe lub lekko żółte ciało stałe
Identyfikacja
Numer CAS 50-81-7
PubChem 5785[1]
Niebezpieczeństwa
Numer RTECS CI7650000[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków standardowych (25 °C, 1000 hPa)

Kwas askorbinowy (witamina C) – organiczny związek chemiczny, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C6H8O6. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy.

Spis treści

[edytuj] Rola w organizmie

Question book-4.svg
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Adnotacja: Brak źródeł na poparcie tego spektrum działania witaminy C. Spektrum przedstawione jest tak szeroko, że zasadniczo witamina C jest lekarstwem na wszystko....
Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2010-08

Witamina C odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. Do szerokiego spektrum jej działania zalicza się m.in:

  • skracanie czasu trwania infekcji górnych dróg oddechowych,
  • aktywizacja systemu immunologicznego,
  • niszczenie wirusów,
  • ułatwianie gojenia się ran i złamań,
  • hamowanie tworzenia się sińców i powstawania krwotoków,
  • hamowanie krwawienia dziąseł,
  • podnoszenie odporności na zakażenia,
  • regulacja poziomu cholesterolu,
  • obniżanie ciśnienia krwi,
  • ochrona przed zmianami nowotworowymi (rakiem żołądka, jamy ustnej, przełyku, płuc, wątroby, szyjki macicy i odbytu),
  • łagodzenie niepożądanych skutków radioterapii,
  • ochrona skóry przed działaniem słońca i starzeniem,
  • hamowanie rozwoju zaćmy,
  • wpływ na wytwarzanie i zachowywanie kolagenu
  • uczestnictwo w produkcji hormonów zwalczających stres,
  • poprawa wydolności fizycznej.

Witamina C bierze także udział w przemianach tyrozyny, syntezie steroidów nadnerczowych. Ma również wpływ na zachowanie prawidłowego potencjału oksydacyjnego w komórce.

Badania wskazują brak wpływu zażywania witaminy C na ryzyko pojawienia się przeziębienia oraz mały wpływ na czas jego trwania (skrócenie czasu o 14% dla dzieci i 8% dla dorosłych). Wyjątkiem była grupa uczestników maratonów, narciarzy i żołnierzy przebywających w bardzo niskich temperaturach lub poddanych intensywnemu wysiłkowi fizycznemu, u których zaobserwowano 50% zmniejszenie występowania przeziębienia przy zażywaniu 2g witaminy C dziennie[4].

Rekomendowane spożycie witaminy C dla dorosłego człowieka wynosi od 45 mg do 90 mg na dobę[5][6]. Organizmy większości zwierząt i roślin wytwarzają ten związek. Wyjątkiem są organizmy ssaków naczelnych, w tym człowieka, świnki morskiej i niektórych gatunków nietoperzy, którym musi być ona dostarczona z zewnątrz.

[edytuj] Skutki niedoboru

Szkorbut, samoistne krwawienia, uszkodzenia naczyń krwionośnych, krwawe wybroczyny, złe gojenie i odnawianie się ran, rozpulchnienie dziąseł, zmiany w zębach (np. zgorzel), bolesność stawów i mięśni, obrzęki kończyn, osłabienie, utrata apetytu, obniżenie wydolności fizycznej, depresja, osteoporoza, niedokrwistość mikrocytarna niedobarwliwa, nadczynność gruczołu tarczowego, zaburzenia neurologiczne, wtórne infekcje, schorzenia żołądka, zapalenie błony śluzowej, przedłużenie okresu zaziębienia organizmu i trudności w leczeniu zakażeń. Ostatecznie może prowadzić do śmierci.

[edytuj] Skutki nadmiaru

Kwas askorbinowy nie jest toksyczny, ale przyjmowany w nadmiarze może wywoływać dolegliwości żołądka, nudności, biegunkę, wymioty, wysypkę skórną, obniżać odporność po radykalnym zmniejszeniu dawki. Jednak mimo tego wszystkiego zazwyczaj jego nadmiary wydalane są z organizmu wraz z moczem.

Stosowanie wyższych niż zalecane dawek witaminy C w czasie ciąży może być szkodliwe dla płodu. Wysokie dawki tej witaminy, według klasyfikacji FDA ryzyka stosowania leków w czasie ciąży, należą do kategorii C. Oznacza to, że w badaniach na zwierzętach wykazano działanie niepożądane na płód, jednak jej wpływ na ciążę człowieka nie jest potwierdzony w badaniach klinicznych.

[edytuj] Źródła w pożywieniu[7][8]

Świeże owoce i warzywa (szczególnie zielonoliściaste):

[edytuj] Zastosowanie w przemyśle spożywczym

Kwas askorbinowy jest przeciwutleniaczem i jako taki jest stosowany w przemyśle spożywczym, podobnie jak jego sole i estry. Symbole stosowane do oznaczenia tych związków:

  • E300 – kwas askorbinowy
  • E301 – askorbinian sodu
  • E302 – askorbinian wapnia
  • E303 – askorbinian potasu
  • E304 – estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego

Przypisy

  1. ↑ Kwas askorbinowy – Compound Summary (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. ↑ A5960 L-Ascorbic acid BioXtra, ≥99.0%, crystalline
  3. ↑ ICSC:NENG0379 International Chemical Safety Cards (WHO/IPCS/ILO) | CDC/NIOSH
  4. ↑ Harri Hemilä, Robert M. Douglas. Vitamin C for Preventing and Treating the Common Cold. „PLoS Medicine”. 2 (6), s. 168 (2005-06-28). PLoS Med. doi:10.1371/journal.pmed.0020168. 
  5. ↑ World Health Organization: Vitamin and mineral requirements in human nutrition, 2nd edition (ang.). 2004. [dostęp 2010-02-08].
  6. ↑ Health Canada: Vitamin C: Recommended Dietary Allowances (ang.). 2007-09-13. [dostęp 2010-02-08].
  7. ↑ Jean Carper: Żywność twój cudowny lek. London: Hannah Publishing Ltd., 1995, s. 460. ISBN 1-897907-06-0. 
  8. ↑ Krystyna Beata Radziwon: Gdzie występuje witamina C (pol.). [dostęp 9.07.2008].
p • d • e
Witaminy (A11)
Rozpuszczalne w tłuszczach
Retinol (A) • Kalcyferol (D) • Tokoferol (E) • Egzogenne kwasy tłuszczowe (F/FF)1 • Fitochinon (K)
Rozpuszczalne w wodzie
Tiamina (B1) • Ryboflawina (B2/G) • Niacyna (B3) • Adenina (B4)1 • Kwas pantotenowy (B5) • Pirydoksyna (B6) • Biotyna (B7)2 • AMP (B8)1 • Kwas foliowy (B9/B11/M) • Kwas p-aminobenzoesowy (B10/B18) • Cyjanokobalamina (B12) • Kwas orotowy (B13) • Witamina B14 (B14)1 • kwas pangamowy (B15/B16) • Amigdalina (B17)1 • Witamina B22 (B22) • Kwas askorbinowy (C) • Biotyna (H)2 • Kwas antranilowy (L) • Kwas liponowy (N) • Karnityna (O/Bt/T)1 • Flawonoidy (P)1 • Koenzym Q10 (Q)1
1 – obecnie nie uznawana za witaminę 2 – nazwy witamina H i B7 stosowane zamiennie


Przenoszenie ciąży zwiększa ryzyko porażenia mózgowego
Poród przed terminem jest znanym czynnikiem ryzyka dziecięcego porażenia mózgowego. Naukowcy z Norwegii przekonują, że również przenoszenie ciąży, czyli urodzenie malucha w 42. tygodniu ciąży lub później, zwiększa ryzyko porażenia mózgowego.
Archeolodzy odnaleźli w Gnieźnie pozostałości po bramie i murach
Badania archeologów potwierdziły, że w Gnieźnie w pobliżu tamtejszego kościoła św. Jerzego na Wzgórzu Lecha odkryto pozostałości po bramie wjazdowej do książęcej części gnieźnieńskiego grodu. Wraz z nią odnaleziono też znaczne fragmenty murów o nietypowej konstrukcji.
Lepsze leczenie nowotworów oka
Olej silikonowy może poprawić wyniki leczenia rzadko występujących nowotworów oka - informuje pismo "Archives of Ophtalmology".
Liście curry pomagają w zapobieganiu cukrzycy
Naukowcy amerykańscy odkryli, że aromatyczne liście występującego na Cejlonie i w Indiach drzewa Bergera koenigii obniżają poziom cukru we krwi będący jednym z objawów cukrzycy.
W Chinach odkryto ślady prehistorycznych osad
Chińscy archeolodzy odkryli pozostałości dwóch prehistorycznych osad podczas prac wykopaliskowych prowadzonych w północnej części kraju - informuje serwis internetowy Sify News. Odkrycia dokonano na stanowiskach znajdujących się na terenie okręgu Tongliao we wschodniej części Regionu Autonomicznego Mongolii Wewnętrznej w Chinach.
Linki: Strona gwna