Brzoskwinia zwyczajna
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Brzoskwinia zwyczajna | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena: | eukarionty |
| Królestwo: | rośliny |
| Klad: | rośliny naczyniowe |
| Klad: | rośliny nasienne |
| Klasa: | okrytonasienne |
| Klad: | klad różowych |
| Rząd: | różowce |
| Rodzina: | różowate |
| Rodzaj: | śliwa |
| Gatunek: | brzoskwinia zwyczajna |
| Nazwa systematyczna | |
| Prunus persica (L.) Batsch Beytr. Entw. Gewachsreich 30. 1801 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
_3.jpg&filetimestamp=20080301104938)
Brzoskwinia zwyczajna (Prunus persica (L.) Batsch) – gatunek drzewa należący do rodziny różowatych. Prawdopodobnie pochodzi z środkowych i północno-wschodnich Chin, obecnie nie rośnie dziko, występuje tylko jako roślina uprawna[2].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Drzewo o wysokości do 6 m, żyjące do 30 lat.
- Pień
- Kora ciemnobrunatnoszara, nieraz u dołu prawie czarna, podłużnie spękana.
- Liście
- Lancetowate, faliście ząbkowane, błyszczące.
- Kwiaty
- Różowe, pięciokrotne, o licznych słupkach i pręcikach, samopłodne. Kwitnie w kwietniu, przed pojawieniem się liści.
- Owoce
- Pestkowiec o masie 100-200 g, omszonej skórce, żółtej z czerwonym rumieńcem. Dojrzewa w zależności od odmiany od lipca do października[3].
[edytuj] Systematyka i zmienność
- W większości ujęć taksonomicznych brzoskwinia zwyczajna zaliczana jest do rodzaju Prunus i ma nazwę Prunus persica. Natomiast według Krytycznej listy roślin naczyniowych Polski zaliczana jest do odrębnego rodzaju brzoskwinia jako Persica vulgaris[4].
- Odmiany:
- Prunus persica var. nucipersica (Suckow) C. Schneider (syn. P. persica var. nectarina (Aiton) Maxim.) – nektarynka
- Prunus persica var. persica – brzoskwinia zwyczajna
[edytuj] Zastosowanie
- Drzewo owocowe. W Chinach była już uprawiana 4000 lat temu. Do krajów śródziemnomorskich w Europie sprowadzono ją już ponad 1000 lat temu[5]. W Polsce liczniej pojawiła się w VIII wieku, chociaż pestki jej znajdowano w wykopaliskach sprzed naszej ery.
- Roślina lecznicza
- Surowiec zielarski: owoc.
- Działanie: polecane w dietach odchudzających. Z uwagi na działanie zasadotwórcze i moczopędne, stosowane przy chorobach reumatycznych i schorzeniach układu moczowego. Działa uspokajająco. Bor podnosi poziom estrogenu, przez co przeciwdziała osteoporozie.
- Sztuka kulinarna: Owoce są bardzo smaczne i zawierają węglowodany, związki magnezu, fosforu i potasu, prowitaminę A, witaminę C i witaminy z grupy B. Najczęściej jada się owoce surowe, można dodać do ciast, przetworzyć na kompot, dżem, ususzyć.
- Z pestek wyrabia się jasnożółty, dosyć rzadki olej, o delikatnym zapachu migdałów. Zawiera ponad 64% kwasu olejowego, 26% kwasu linolowego, 5,5% kwasu palmitynowego, 2,9% kwasu stearynowego. Olej stosuje się jako bazę do masażu.
- Niektóre kultywary są uprawiane jako rośliny ozdobne, np. `Alba Plena` o półpełnych kwiatach, `Klara Meyer` o również półpełnych kwiatach brzoskwiniowego koloru, `Magnifica` o ciemnorózowych i pełnych kwiatach, `Versicolor` o półpełnych białych lub bladoróżowych kwiatach z czerwonymi paskami[5].
[edytuj] Uprawa
Wymaga słonecznych miejsc. Nadaje się do stref 5-10[5]. W Polsce nie jest całkowicie mrozoodporna – w surowe zimy w zimniejszych rejonach kraju może przemarzać, często też przemarzają wiosną pąki kwiatowe. Drzewo należy często przycinać.
[edytuj] Choroby
- Kędzierzawość liści brzoskwini. Najgroźniejsza i do tego bardzo pospolita choroba brzoskwini wywołana przez grzyba. Objawia się zniekształceniem liści – pofałdowaniem zwijaniem się, grubieniem. Zmiany są tak widoczne, że nie sposób ich nie zauważyć. Zaatakowane liście żółkną, a potem czerwienieją, rozwija się na nich białoszary nalot grzybni. Pod koniec czerwca obumierają. Jedynym skutecznym sposobem ochrony jest opryskiwanie drzew środkami grzybobójczymi (np. Miedzianem lub Syllitem). Opryskiwanie musi być bardzo dokładne i przeprowadzone w okresie bezlistnym – jesienią po opadnięciu liści i wiosną przed rozwojem pąków[6].
[edytuj] Ciekawostki
- W Japonii pestkami brzoskwini polerowano drewno.
- Kwiat brzoskwini jest stanowym kwiatem Delaware, stanowym owocem stanu Karolina Południowa. Georgia jest znana pod przydomkiem "Stan brzoskwiniowy".
- W Chinach brzoskwinie otaczano czcią i traktowano jak relikwię. Rysunki tych owoców zdobiły ściany świątyń. Jednak samo drzewo nie cieszyło się dobrą sławą. Uważano je za przeklęte przez bogów. Nikt nie odważył się go ściąć, a spróchniały ze starości pień palono, a popioły wrzucano do morza.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001.... [dostęp 2010-01-23].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
- ↑ Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Marek Grabowski: Choroby drzew owocowych. Kraków: Wyd. Plantpress, 1999. ISBN 83-85982-28-0.
| I liga: cztery bramki w Poznaniu |
|
Warta Poznań zremisowała z Flotą Świnoujście 2:2 (2:1) w pierwszym sobotnim meczu 6. kolejki I ligi.
|
| Skład Polski na mecz z Ukrainą |
|
Franciszek Smuda ogłosił skład reprezentacji Polski na towarzyski mecz z Ukrainą. Spotkanie, które rozpocznie się o godz. 17 będzie szansą na debiut dla Sebastiana Boenischa, którego trener ustawił na lewej stronie obrony.
|
| NHL: kontrakt Kowalczuka zaakceptowany |
|
Władze ligi NHL oraz związek zawodowy hokeistów NHLPA zaakceptowały nową 15-letnią umowę Rosjanina Ilii Kowalczuka z New Jersey Devils, uznając, że nie narusza przepisów dotyczące limitu zarobków - "salary cup".
|
| "To może być jedna z najlepszych walk w dziejach polskiego boksu" |
|
W sobotę wieczorem na ring w Lublanie wyjdą Rafał Jackiewicz i Dejan Zaveck. Stawką ich pojedynku będzie należący do Słoweńca prestiżowy pas IBF kategorii półśredniej.
|
| Kierowca Red Bulla: Kubica będzie walczył o tytuł |
|
- Przyjdzie taki moment, że Robert Kubica powalczy o mistrzostwo świata. To nieprawdopodobny talent. Polacy powinni być cierpliwi - powiedział Mark Webber. Wicelider klasyfikacji Grand Prix Formuły 1 w sobotę przebywał w Warszawie na zaproszenie firmy Red Bull.
|